Çocuklar Yarış Atı Değil

 

Milli Eğitim Bakanı'nın yardımcı kaynak kullanımına yönelik açıklamalarının ardından eğitim sistemi yeniden tartışılmaya başlandı. Prof. Dr. Necati Cemaloğlu'nun dikkat çektiği bir konu ise bu tartışmanın merkezinde yer alıyor: Derste verilen bilgi ile sınavlarda sorulan sorular arasındaki fark. Eğer sınıfta öğretilen bilgi bir düzeydeyse, okul sınavlarında bunun daha üstü, merkezi sınavlarda ise çok daha üst düzeyi ölçülüyorsa burada yalnızca akademik bir sorun değil, aynı zamanda psikolojik ve sosyal bir sorun da ortaya çıkıyor.

Bugün birçok çocuk okuldan çıkar çıkmaz kursa, kurstan özel derse, özel dersten etüt merkezine gidiyor. Çocukluğun yerini test kitapları, oyun saatlerinin yerini soru bankaları almış durumda. Çünkü öğrenciler ve aileler biliyor ki yalnızca okul kitabıyla yetinmek çoğu zaman yeterli olmuyor. Bu durum eğitimde fırsat eşitliğini de zedeliyor. Ek kaynak alabilen, özel ders desteği görebilen öğrenciler avantaj sağlarken ekonomik imkânları sınırlı olan öğrenciler yarışa birkaç adım geriden başlıyor.

Ancak meselenin bir başka boyutu daha var: Çocukların omuzlarına yüklenen ağır stres.

Henüz hayatın başındaki bir çocuğun geleceğinin birkaç saatlik bir sınava bağlanması, başarının yalnızca puanlarla ölçülmesi ve sürekli olarak "başarılı olmak zorundasın" mesajı alması ciddi bir kaygı oluşturuyor. Birçok öğrenci sınava hazırlanırken yalnızca matematik ya da Türkçe öğrenmiyor; aynı zamanda başarısız olma korkusuyla yaşamayı da öğreniyor.

Ne yazık ki eğitim sistemimizde başarı çoğu zaman öğrencinin karakteriyle özdeşleştiriliyor. Yüksek puan alan çocuk başarılı, düşük puan alan çocuk başarısız olarak etiketlenebiliyor. Oysa bir sınav sonucu bir çocuğun zekâsını, yeteneğini, hayallerini ya da insan olarak değerini belirlemez. Fakat çocuklar bunu her zaman böyle algılayamıyor. Birçok öğrenci aldığı puanı kendi değeriyle eş tutuyor ve başarısız olduğunu düşündüğünde yalnızca sınavı değil, kendisini de yetersiz görüyor.

Bu noktada ailelere de önemli görevler düşüyor. Çocukların sırtına sürekli yeni hedefler yüklemek yerine onların kaygılarını anlamaya çalışmak gerekiyor. Bazen bir öğrencinin ihtiyacı yeni bir soru bankası değil, "Elinden geleni yapman yeterli" cümlesidir. Çünkü çocuklar başarı baskısından çok, başarısız olduklarında sevilmeyecekleri korkusuyla mücadele ediyor.

Eğitim elbette ölçmeli, değerlendirmeli ve yönlendirmelidir. Ancak bunu yaparken çocukların ruh sağlığını göz ardı etmemelidir. Bir sistem öğrenciyi geliştirmek yerine onu sürekli eksik hissettiriyorsa, o sistemin sonuçlarını yeniden düşünmek gerekir.

Unutmamalıyız ki çocuklar yarış atı değildir. Her biri farklı hızda öğrenen, farklı yeteneklere sahip bireylerdir. Eğitimin amacı birkaç soruyu doğru çözdürmek değil; merak eden, düşünen, üreten ve mutlu bireyler yetiştirmektir. Eğer çocuklarımızı daha iyi bir geleceğe hazırlamak istiyorsak, önce onların omuzlarındaki gereksiz yükleri hafifletmeyi öğrenmeliyiz. Çünkü bazen en büyük başarı, yüksek puan almak değil; çocukluğunu kaybetmeden büyüyebilmektir.