BURHANETTİN ÇOBAN, "FORMULA PİSTİ PROJESİ VERDİM AT PİSTİ YAPTI"

Star Afyon Haber’in büyük ilgi gören “Star Masası” programının ikinci bölümünde eski Belediye Başkanı Burhanettin Çoban; genel siyasetten Afyonkarahisar’ın yarım kalan projelerine, vizyoner yatırımlardan büyükşehir tartışmalarına kadar pek çok kritik başlığı gazete formatına uygun, akıcı ve net bir dille yanıtlamaya devam ediyor.

AK PARTİ BİR LİDER PARTİSİ Mİ? ERDOĞAN SONRASI DÖNEM VE SİYASETİN DİNAMİKLERİ

Hüseyin Bay: AK Parti’de kuruluş dönemindeki coşkunun yerini rehavete bıraktığı, kurumların zayıfladığı ve partinin Recep Tayyip Erdoğan’a aşırı bağımlı hâle geldiği eleştirileri yapılıyor. Erdoğan sonrası dönemde parti dağılabilir mi?

Burhanettin Çoban: AK Parti’nin bir lider partisi olarak algılandığını inkâr edemeyiz. “Reis” ifadesiyle parti ve Recep Tayyip Erdoğan büyük ölçüde özdeşleşmiş durumda. Bunun temelinde Erdoğan’ın Allah vergisi liderlik kabiliyeti, hitabeti, siyasi sezgisi ve uluslararası görünürlüğü vardır. İnsanlar bazen bir lideri yalnızca kararlarıyla değil; konuşması, yürüyüşü ve beden diliyle bile değerlendirir. Bir belediye başkanımız bana, “Beni Tayyip Bey’de en çok yürüyüşü ve Sadettin Tantan’ın duruşu etkiliyor” demişti. Bir insanın hareketleri bile seçmende hayranlık oluşturabiliyor.

Erdoğan bugünü olduğu kadar yarını da düşünen bir siyasetçidir. Bir gün görevin sona ereceğini kendisinin de bildiğini ve buna ilişkin zihninde bir hazırlık bulunduğunu tahmin ediyorum. Allah uzun ömür versin; fakat siyaset bir gün biter, insan fanidir. Bu hazırlığın ne olduğunu ben de bilmiyorum. Ankara’daki siyasetçilere “Kim gelir, süreç nasıl işler?” diye sorulduğunda da net bir cevap verilemiyor.

Partinin lidere bu kadar bağlı olması Erdoğan sonrası dönemde sıkıntı yaşama ihtimalini doğurur. Fakat siyasette yalnızca iktidar partisinin durumu belirleyici değildir. Rakiplerin gücü, kendi iç meselelerini çözebilmesi ve toplumda güven oluşturabilmesi de önemlidir. Birkaç ay önce CHP lehine güçlü bir rüzgârdan söz edilirken kısa süre sonra AK Parti’nin üye sayısının ve anketlerdeki oyunun arttığı, CHP’nin gerilediği konuşulabiliyor. Türkiye’de siyasi hava çok hızlı değişebilir.

Muhalefetin kendi içinde bir araya gelememesi, eski genel başkanıyla ve parti içi gruplarla kavga etmesi seçmende güven sorunu doğurur. İktidardan memnun olmayan seçmen, karşısında sorunlarını çözebilecek bir alternatif görmezse yeniden mevcut iktidara yönelebilir. 2023 seçimlerinde de birçok kişi muhalefetin cumhurbaşkanlığını kazanacağını düşünüyordu. Fakat seçmen sandığa giderken istikrarı ve belirsizlik korkusunu hesaba kattı. Gönlü başka bir seçeneğe yakın olsa bile eli mevcut düzenin devamından yana oy kullanabildi. Bu yüzden AK Parti’nin geleceğini değerlendirirken hem parti içi kurumsallaşmaya hem de muhalefetin kapasitesine birlikte bakmak gerekir.

BELEDİYE BAŞKANLIĞINDAN SONRA KALAN PROJELER VE SÜREKLİLİK

Emre Çınar: Sizden sonra gelen belediye yönetimlerinin yapmadığı veya “Bir dönem daha kalsaydım gerçekleştirirdim” dediğiniz projeler var mı?

Burhanettin Çoban: 2009 yılında belediye başkan adayı olduğumda mimar, mühendis, şehir plancısı ve peyzaj uzmanlarından oluşan bir ekiple çalıştık. Afyonkarahisar’da ilk defa projeleri yalnızca slogan olarak değil, yaklaşık maliyetleri ve finansman kaynaklarıyla birlikte kamuoyuna sunduk. Spor kompleksini, Akarçay’ın ıslahını, arıtma tesisini ve diğer yatırımları hangi kurumla, hangi bütçeyle ve hangi yöntemle yapacağımızı tek tek anlattık. 2014 seçimlerinde bu çalışmayı daha profesyonel hâle getirdik ve üçüncü dönem için de ayrıntılı proje dosyaları hazırladık.

2019’da görevimi devrederken hazırladığımız bütün projeleri iki klasör hâlinde Mehmet Zeybek’e teslim ettim. Çizimleri, olası kaynakları, aşamaları ve uygulama yöntemleri dosyalarda yer ediyordu. Mehmet Başkanın daha sonra açıkladığı projelerin yaklaşık yüzde 75’i bu dosyalarda bulunan çalışmalardan yararlanıyordu. Bunu bir eleştiri olarak söylemiyorum; şehir için hazırlanmış iyi bir projenin devam ettirilmesi doğrudur.

Gastronomi Konağı olarak kullanılan binayı bizim dönemimizde satın almış ve restorasyonunu yapmıştık. Paşa Camii projesi yaklaşık yüzde 90 seviyesindeydi; sonraki yönetim kalan kısmını tamamladı ve destek verdi. Çeşitli mahallelerde isim isim hazırladığımız park projelerinin bir bölümü uygulandı. Türbe Camii civarında satın aldığımız bina üzerinde hazırlanan Mevlevi Konağı projesi ise yapılmadı.

2024’te Burcu Hanım'a görev devri sırasında yeni bir proje dosyası sunmadım. O sırada farklı partilerdeydik ve böyle bir ilişki kurmak da kolay değildi. Fakat bugün belediye yönetimi, bizim on yıllık dönemimizde hazırlanıp uygulanmayan projeler hakkında bilgi veya destek isterse elimizdeki bütün taslakları paylaşmaktan memnuniyet duyarım. Şehir yönetiminde “Bu proje kimin?” sorusundan önce “Afyonkarahisar’a faydalı mı?” sorusu sorulmalıdır. Artık belediyecilik yalnızca yol, kaldırım ve rutin hizmet yapmakla sınırlı değildir; şehri ülke ve dünya ölçeğinde öne çıkaracak büyük projeler gerekir.

VİZYON PROJE: 610 BİN METREKARELİK MOTOR SPORLARI PİSTİ

Ömer Mazi: Sözünü ettiğiniz büyük motor sporları pisti nasıl bir projeydi?

Burhanettin Çoban: Üniversitenin arka tarafında yaklaşık 610 bin metrekarelik düz bir Hazine arazisi tespit etmiştik. Böyle bir pistte en önemli mesele geniş ve mümkün olduğunca düz arazi bulmaktır. İstanbul Park’ta bile arazinin eğimli olması sebebiyle seyirci pistin bütününü aynı noktadan göremiyor. Afyonkarahisar’daki alan düz olduğu için bir seyirci yarışın çok büyük bölümünü bulunduğu yerden izleyebilecekti.

2018 yılında dönemin Maliye Bakanı Naci Ağbal Afyonkarahisar’a geldiğinde kendisine yeni dönem için bu projeyi anlattım. “Motor sporları pisti yapacağız, 610 bin metrekarelik araziyi tahsis edin” dedim. Alanın çok büyük olduğunu, yarısının yeterli olabileceğini söyledi. Ben de “Üç yüz bin metrekareye sığmıyor. Bize iki yıllığına tahsis edin; iki yıl içinde projeyi yapamazsak araziyi geri alın” teklifinde bulundum. Ertesi gün tahsis yazısı geldi.

Arazinin taslak projesini ve üç boyutlu çizimlerini hazırlattım. Bunlar uygulama projesi değildi; ancak pistin genel yerleşimini ve hangi işlevlerin bulunacağını gösteriyordu. Dosyayı Mehmet Zeybek’e teslim ederek bu projenin önemli olduğunu özellikle söyledim. Sonraki dönemde ana proje açıklanan projeler arasına alınmadı; arazinin bir bölümü başka bir yarış alanı için kullanıldı. Fakat alanın önemli kısmı hâlâ duruyor ve proje uygulanabilir.

Bu tesis yalnızca motosiklet yarış pisti olmayacaktı. On iki metre genişliğinde asfalt yarış hattı, güvenlik alanlarıyla birlikte yaklaşık on sekiz metreyi bulan bölümler, Formula tipi otomobil yarışları, kamyon ve iş makineleri yarışları için pist düşünülüyordu. Hareket edebilen motorlu araçların farklı kategorilerde yarışabileceği bir merkez olacaktı.

Tesis yalnızca yarış günlerinde kullanılmayacaktı. BMW veya Honda gibi üreticiler yeni araç ve motosiklet modellerinin viraj, fren mesafesi, hız ve dayanıklılık testlerini burada yapabilirdi. Güvenli sürüş ve ileri sürüş eğitimleri, reklam çekimleri, ürün tanıtımları ve fabrika testleri gerçekleştirilebilirdi. İstanbul Park dışında Türkiye’de bu ölçekte çok amaçlı bir tesis yok denecek kadar azdır.

Projede yaklaşık 1.100 metrelik düz bir bölüm de vardı. Burada otomobil ve motosiklet drag yarışları yapılacaktı. İlk bölümde araçlar lastiklerini ısıtacak, yaklaşık dört yüz metrelik yarış mesafesinden sonra güvenli biçimde durabilecekleri fren alanına geçecekti. Bu yarışların amatör ve profesyonel düzeyde çok büyük seyirci çektiğini öğrendik. Konya’daki bir organizasyonu incelemeye gönderdiğimiz ekip, araç koyacak yer bulamadıklarını ve çok büyük bir kalabalık olduğunu söyledi.

Kenan Sofuoğlu’nu alana götürdüğümüzde bölgeyi çok beğendi. Afyonkarahisar’ın termal otellerinin ve konaklama altyapısının uluslararası yarışlar için büyük avantaj olduğunu söyledi. “Proje aşamasında beni çağırın; araziye tebeşirle güzergâhı çizeriz, motosikletle denerim. Virajın nerede olacağını, eğimini ve güvenlik mesafelerini birlikte belirleriz” dedi. Belediye bugün projeyi sahiplenir ve hazır çalışmaları kullanırsa yaklaşık bir buçuk yılda önemli ölçüde tamamlanabileceğini düşünüyorum.

GENÇLERİN BEKLENTİLERİ, KÜLTÜR VE SPOR AKSI

Sibel Şenocak: Afyonkarahisar’da gençler gelecek görmediklerini ve şehirden ayrılmak istediklerini söylüyor. Gençleri şehirde tutmak için ne yapılabilir?

Burhanettin Çoban: Bu mesele yalnızca Afyonkarahisar’a özgü değildir. Kütahya ve hatta gençler açısından daha popüler görülen Eskişehir’de bile benzer şikâyetler duyuluyor. Gençleri artık yalnızca yeşil alan, güzel yol, kaldırım ve yeni binalar tatmin etmiyor. Bunlar gereklidir; fakat yeni kuşağın kültür, sanat, spor, eğlence, sosyalleşme ve kariyer beklentileri farklıdır. Yetkililer bazen “Gençler kafede telefonla mı vakit geçirecek, evde oyun mu oynayacak?” diye düşünüyor; ancak onları şehirde mutlu edecek alternatifleri de üretmek gerekir.

Konserler gençlerin yoğun talep ettiği alanlardan biridir. Bugün tanınmış sanatçıları getirmenin maliyeti bizim dönemimize göre çok arttı. Partide yapılan bir toplantıda eski bir milletvekili, Sandıklı Belediye Başkanına “Bu kadar konser yapacağınıza parayı başka hizmetlere harcayın” dedi. Belediye Başkanı da “Gençler bizi konser diye zorluyor” cevabını verdi. Üniversitenin konservatuvarında çok değerli hocalar var; daha uygun maliyetle program yapılabilir. Fakat gençler çoğu zaman yalnızca güzel ses değil, tanınmış ve popüler isim görmek istiyor.

Bizim dönemimizde Hüsnü Şenlendirici’yi getirdiğimizde salon tamamen dolar, insanlar koridorlarda bile otururdu. Sadece klarnet çalan bir sanatçının bir buçuk saatlik programına bu kadar büyük ilgi olacağını görmesem ben de inanmayabilirdim. Bu, gençlerin kültür etkinliğine ilgisiz olmadığını; doğru isim ve doğru içerik seçildiğinde ciddi katılım gösterdiğini anlatır.

Spor da gençlerde güçlü bir aidiyet oluşturur. Bizim dönemimizde futbol, basketbol ve voleybol takımları üst liglerde mücadele etti. Bugün kadın voleybol takımının Sultanlar Ligi’ne yükselmesi önemli bir başarıdır. Maçlara gidemesem bile televizyondan ve sosyal medyadan salonların dolduğunu görüyorum. Bazı Süper Lig şehirlerinde bile bu ölçüde seyirci oluşmuyor.

Yılmaz Büyükerşen Türkiye’de çok tanınan ve birçok kez seçim kazanmış bir belediye başkanıdır; fakat Eskişehir’deki futbol ve basketbol kulüplerinin yöneticileri belediyeden yeterli destek göremediklerini söylüyorlardı. Eskişehir Basket Süper Lig’e çıktıktan sonra uzun süre devam edemedi ve takım daha sonra Bahçeşehir’e devredildi. Denizli de bir süre Süper Lig’de basketbol oynadı fakat sürdüremedi. Biz Afyonkarahisar’da bu takımları yıllarca taşıdık. Bu kolay bir iş değildir.

Bununla birlikte Afyonkarahisar ölçeğindeki bir şehrin aynı anda futbol, basketbol ve voleybolda üst lig seviyesini finanse etmesi çok zordur. Ben bugün görevde olsaydım futbolun yanında bir salon sporuna ağırlık verirdim; üçüncü üst düzey takımı kurmazdım. İki salon takımı, bir futbol takımının yaklaşık yarı maliyetiyle kurulabilir; fakat futbol hem Türkiye’de hem dünyada en çok rağbet gören branş olduğu için tamamen vazgeçilemez. Önemli olan günü kurtaran gösterişli başarı değil; altyapısı, kadrosu ve finansmanı sürdürülebilir bir spor politikasıdır.