AFYON’UN 116 YILLIK BANKACILIK HİKÂYESİ: TERAKKİ SERVET BANKASI NASIL KURULDU, NEDEN SATILDI?
Afyonkarahisar’ın ekonomik tarihinde önemli bir yere sahip olan Terakki Servet Bankası, kentin yerli esnaf ve tüccarlarının kendi sermayeleriyle kurduğu önemli kuruluşlardan biriydi. Erol Öztürk, Afyon’un geçmişine ışık tutan anlatımında bankanın kuruluşunu, çalışma sistemini ve yıllar içinde yaşadığı değişimi anlattı.
Öztürk’ün aktardığı bilgilere göre Afyon’da bankacılık tarihi, Osmanlı Bankası’nın kentteki faaliyetlerine kadar uzanıyor. Osmanlı Bankası’nın Afyon’da özellikle hububat ve afyon sakızı ticaretiyle bağlantılı faaliyet yürüttüğünü belirten Öztürk, bankanın Bolvadin ve Sandıklı’da da şubelerinin bulunduğunu ifade etti.
YERLİ SERMAYEYLE TERAKKİ SERVET BANKASI KURULDU
Afyonlu esnaf ve tüccarların kendi ekonomik güçlerini oluşturma çabasıyla 1910 yılında Terakki Servet Osmaniyesi Bankası kuruldu. Bankanın temel amaçları arasında yerli sermayeyi güçlendirmek, bölgesel ekonomik kalkınmayı desteklemek ve esnaf ile çiftçiye finansman sağlamak bulunuyordu.
Öztürk, bankanın sermayesinin Afyonlu tüccar ve esnafların katkılarıyla oluşturulduğunu, hisselerin altın karşılığıyla alındığını anlattı. Kendi dedelerinin de bankanın hissedarları arasında yer aldığını belirten Öztürk, aileden kalan hisselerin yıllar sonra satıldığını söyledi.
BANKANIN İŞLEYİŞİNE ÇOCUK YAŞTA TANIKLIK ETTİ
Çocukluk yıllarında Terakki Servet Bankası’na gidip geldiğini anlatan Öztürk, ailesinin ticaretten elde ettiği paraları bankaya yatırmak için kendisini gönderdiğini söyledi.
Öztürk’ün hafızasında kalan en dikkat çekici ayrıntılardan biri, bankanın esnafa finansman sağlama yöntemiydi. Anlattığı örneklerde banka, ihtiyaç duyan esnafa yalnızca nakit vermek yerine mal alıp teslim ediyor, karşılığında belirli vadeli senet düzenliyordu.
Öztürk, bu uygulamaların dönemin ticaret hayatında esnafın ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik farklı bir finansman yöntemi olduğunu belirtti.
SERMAYE SIKINTISI BANKANIN GELECEĞİNİ DEĞİŞTİRDİ
Öztürk’ün anlatımına göre zaman içinde sermaye sıkıntısı yaşayan banka, yeni kaynak bulmakta zorlandı. 1979 yılında bankaya talip çıkmasıyla satış süreci başladı.
Kozanoğlu-Çavuşoğlu ailesiyle yapılan görüşmelerin ardından bankanın el değiştirdiğini aktaran Öztürk, kendilerinin de dedelerinden kalan hisseleri sattıklarını ifade etti.
Bankanın yeni sahipleri tarafından Hisarbank adını aldığını ve merkezinin İstanbul’a taşındığını belirten Öztürk, Afyon’daki eski bankacılık hikâyesinin böylece farklı bir döneme girdiğini söyledi.
AFYON’A KALAN MİRAS: HİSAR BANK OKULU
Öztürk’ün anlattığına göre bankanın el değiştirmesinin ardından Afyon’a bir okul kazandırılması kararlaştırıldı. Hisar Bank Okulu adıyla anılan yapı, bu sürecin kentteki izlerinden biri olarak varlığını sürdürdü.
Afyon’un ticaret hayatında iz bırakan esnaf ve iş insanlarının yalnızca ekonomik girişimleriyle değil, kente bıraktıkları eserlerle de hatırlanması gerektiğini vurgulayan Öztürk, geçmiş kuşakların dayanışma kültürüne dikkat çekti.
Erol Öztürk’ün anlatımı, Afyonkarahisar’ın bankacılık geçmişinin yalnızca finans kuruluşlarından ibaret olmadığını; yerli sermaye, esnaf dayanışması ve kentin ekonomik bağımsızlık arayışının da bu tarihin önemli parçaları olduğunu ortaya koyuyor.
